Şaşırdığımızda göz bebeklerimiz neden büyüyor? Bilim insanlarından dikkat çeken açıklama

Brown Üniversitesi’nden nörobilimci Matt Nassar ve ekibi, şaşırtıcı bir olayın ardından göz bebeğinin büyümesinin beynin uyarılma mekanizmasının bir göstergesi olabileceğini buldu. 63 sağlıklı yetişkin gönüllüyle yapılan deneyde katılımcılara ekranda farklı renklerden oluşan dizilimler gösterildi. İlk aşamada renkleri hatırlamaları, ikinci aşamada ise önceki öğrenilen dizilimlere dayanarak bir sonraki rengin tahmin edilmesini istiyordu. Katılımcıların göz bebeği çapındaki değişiklikler ve beyin dalgaları kaydedildi; beklenmedik bir renk gösterildiğinde göz bebeği büyüdü ve belirli beyin dalgalarında artış gözlendi.

Araştırmacılar bu göz bebeği büyümesini, beynin eski beklentilerini “sıfırlayan” bir uyarılma tepkisinin işareti olarak yorumladı. Beyindeki sap bölgesinde bulunan locus coeruleus adlı nöron kümesi, “savaş‑ya‑kaç” tepkisiyle bağlantılı noradrenalinin başlıca kaynağıdır ve beklenmedik olaylardan sonra etkinliği artar. Artış, göz bebeği değişimleri ve EEG ile ölçülen bazı beyin dalgalarıyla ilişkilendirilmiştir. Nassar, bu mekanizmanın beynin mevcut zihinsel bağlamı geçici olarak koruyup yeni bir duruma geldiğinde bu bağlamı güncelleyerek eski beklentilerin etkisini azalttığını ve yeni bilgilerin daha hızlı öğrenilmesi için bir “temiz sayfa” oluşturduğunu belirtti.

Nature Human Behaviour dergisinde yayımlanan çalışma, göz bebeğinin büyümesinin ve belirli beyin dalgalarının, beynin yeni bir duruma geçişinin dışarıdan gözlemlenebilen işaretleri olabileceğini ortaya koydu. Araştırmacılar, şaşırmanın yalnızca anlık bir tepki olmadığını, beynin beklentileri güncellemesine ve yeni durumlara daha hızlı uyum sağlamasına yardımcı olabilecek bir mekanizmayı tetiklediğini gösterdi.